|
sweet_blue
|
 |
« :» |
|
MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI ( 30 EKİM 1918 )
İmzalanmasının Nedenleri :
? Bulgaristan'ın savaştan çekilmesi.( Trakya ve İstanbul'un güvenliğini tehlikeye düşürmüştü.)
? Almanya ve Avusturya-Macaristan İmparatorluğunun ateşkes önerisinde bulunması ( 4 Ekim 1918 )
Not: Savaşı yenilgiyle kapatan Bulgaristan'da Kral ülkeyi terk etmek zorunda kaldı.Avusturya ve Almanya'da Cumhuriyet ilan edilerek rejim değişikliği oldu.Osmanlı İmparatorluğunda milli mücadele sonucu rejim değişikliği olmuştur.
* I.Dünya savaşı, yenik bitiren İttifak devletlerinin rejimlerini etkilemiştir.
? Anlaşma devletlerinin kuvvet ve Malzeme üstünlüğü.
? Peş peşe savaşlara giren Anadolu'nun savaş gücünün tükenmesi.
? Wilson prensiplerinin "çoğunluğu Türk olan yerlerin Osmanlı egemenliğine bırakılacağı" hükmüne umutlanılması.
? Tamamen yok olmaktansa, antlaşma yapılmasının uygun görülmesi.
Antlaşma Ahmet İzzet Paşa kabinesinin Bahriye Nazırı Rauf Orbay başkanlığında bir heyet ile Anlaşma devletleri adına İngiliz amirali Calthorp arasında Limni adasının Mondros Limanında Agamemnon adlı bir zırhlıda imzalandı.
A- Siyasal Hükümler :
Boğazlar derhal açılacak ve İstihkamları İtilaf devletleri tarafından işgal edilecekti.
( Ünlü 7.Madde ) Bu madde ile itilaf devletleri 30 Ekim 1918 den sonraki işgallerinin hukuksal dayanağını oluşturmuşlardır*.Osmanlı Devletinin tüm egemenlik haklarını sınırlayıcı niteliktedir.* Anadolu'nun tamamen işgal edilebileceği anlamı taşımaktadır.
Doğu Anadolu'da altı vilayette karışıklık çıkarsa ( Erzurum,Van,Diyarbakır,Sivas,Bitlis,Elazığ ) işgal edebileceklerdi.* Bu maddeyle bu bölgede Ermeni Devleti kurma hazırlığı söz konusudur.
Tüm haberleşme ve Ulaşım gereçleri Anlaşma devletlerinin dolaysız denetimi altına alınacaktı.( Geniş kapsamlı bir işgal girişimi) * Bu hükümler Osmanlı Devletinin Siyasal bağımsızlığını yok etmeye yöneliktir.
B- Askeri Hükümler :
Güvenliğin sağlanması için gerekli olan askerden fazlası hemen terhis edilecek ( Ordu dağıtılacak )
Silah ve Cephane teslim edilecek
Tersane ve Donanmaya el konulacak
Anadolu dışındaki çarpışmış olan birlikler derhal teslim olacaklar
Savaşta alınan esirler geri verilecek, Türklerden esir düşenler geri verilmeyecek.
Boğaz İstihkamları İtilaf devletlerine verilecek ( İşgal edilecek )
* Askeri hükümler savunma gücünü ortadan kaldırmayı dolayısıyla işgalleri kolaylaştırmayı amaçlamaktadır.
C- Ekonomik Hükümler :
Demiryolları ve Limanlar İtilaf devletlerinin denetimine bırakılacak
Bütün yeraltı kaynakları İtilaf devletlerinin denetimine bırakılacak.
* Mondros ateşkes antlaşması hükümlerinin Osmanlı Devletini Siyasi,Askeri ve Ekonomik açıdan fiilen bitirdiğini söyleyebiliriz
UYGULAMASI
Madde hükümleri uygulanmaya başladı.
Anlaşma Devletleri donanması 13 Kasım 1918 de İstanbul Limanına demirledi.( Her an işgale hazır )
Çanakkale ve İstanbul boğazları işgal edildi.
İngilizler Musul,Urfa,Antep,Maraş'ı işgal ettiler ( Sonra Musul hariç Fransa'ya verildi)
Samsun,Merzifon İngilizlerin denetimine verildi.
Fransızlar Adana ve yöresini ( Çukurova Bölgesi )
İtalyanlar Antalya ve Konya çevrelerini işgal ettiler.
( İşgaller 7.maddeye dayanmaktadır.)
* İşgal bölgeleri gizli antlaşmalarla önceden belirlenmişti.
Osmanlı hükümeti ateşkes hükümlerini yerine getirdi.
İttihat ve Terakki düşmanlığı başladı.
Ahmet İzzet Paşa Kabinesi yerine Tevfik paşa kabinesi yerine Damat Ferit Kabinesi ( 10 Mart 1919 ) getirildi.
Osmanlı Parlamentosu padişah tarafından dağıtıldı.
OSMANLI İMPARATORLUĞUNUN GİZLİ PAYLAŞILMA TASARILARI
Seykıs-Pico Ant.( 1916 ) ( İngiltere-Fransa-Rusya ) : Antlaşmayla İngiltere'ye, Ürdün ve Irak'ın koruyuculuğu ; Fransa'ya,Mersin'den Mardin'e-Sivas'a uzanan Çukurova bölgesi,İskenderun-Hatay'dan başlayan güneye bölge,Irak'ın kuzeyi ve Suriye'nin koruyuculuğu ; Rusya'ya,Doğu Anadolu ve Boğazlar.Not : Rusya'nın savaştan çekilmesiyle Boğazlarda ortak bir yönetim,Doğu Anadolu'da Ermeni devleti kurma düşüncesi ortaya çıkmıştır.
Mac-Mahon Ant. (1916) ( İngiliz valisi(Mac-Mahon)-Hicaz Emiri (Hüseyin) ): Araplar Osmanlı devletine karşı ayaklanırsa Araplara bağımsızlık verilecektir.
Saint Jean De Maurıenne Ant.( 1917 ) ( İng.-Fr.-İtalya ) : İtalya'yı kendi yanlarına çekmek için İtalya'ya Ege-İç Ege bölgeleri ile Kuzeyde Konya'ya doğuda Mersin'e kadar uzanan Akdeniz kesimi vaadi.
WİLSON İLKELERİ ( 1918 )
A.B.D.başkanı Wilson'un savaş sonunda yayınladığı 14 maddelik İlkeler.
? Savaş sonunda yenenler yenilenlerden toprak almayacaklar ( Manda ve Himaye uygulamalarına yol açtı.)
? " " " " savaş tazminatı almayacaklar
? Devletler kendi aralarında gizli antlaşmalar yapmayacaklar
? Devletlerarası sorunları çözmek için Uluslararası bir teşkilat kurulacak ( Cemiyet-i Akvam ) * Birleşmiş Milletlerin temeli atıldı.
? Devletler kendi güvenlikleri kadar silah üretecekler . * İlk silahsızlanma önerisi.
? Osmanlı azınlıkları kendi geleceklerini kendileri belirlemeli, Türklerin çoğunlukta olduğu bölgelerde egemenlik hakkı Osmanlılara bırakılmalı.
? Boğazlar bütün dünya ticaretine açık olmalı.
PARİS BARIŞ KONFERANSI ( 18 Ocak 1919 )
- Galiplerin savaş sonucu görüşecekleri konular için toplanması.
- Osmanlı İmparatorluğunun paylaşılma görüşmeleri.
Sonuçları :
? İmzalanacak antlaşmaların esasları belirlenmiştir.( Versay,Sen-Jermen, Nöyyi )
? İzmir ve çevresi İtalya'dan alınıp Yunanistan'a verilmiştir. ( Bunun temel sebebi İngiltere'nin Ege bölgesinde İtalya gibi
güçlü bir devletin bulunmasını istememesidir.Gerekçe olarak İzmir ve çevresinde Rum Nüfusun çoğunluğu ( Sahte Belgeler )
gösterilerek Wilson İlkelerine dayandırılmıştır.) * Ege bölgesinin İtalya'dan alınıp Yunanistan'a verilmesi, İtilaf Devletleri arasında görüş ayrılıklarının başlamasına,İtalya'nın Anadolu konusunda yandaşı devletlerden kopmaya başlamasına yol açacaktır.
|
